Do usuwania odpadków z podłogi należy stosować odciągi podłogowe, które zależnie od sposobu ich wykonania mogą być stałego lub okresowego działania. Wentylacyjne odciągi stałego działania są ustawione w pobliżu obrabiarek nie zaopatrzonych w urządzenia odciągu miejscowego, natomiast odciągi okresowego działania są ustawione zazwyczaj przy słupach i otwieranie podczas sprzątania zakładu, po zakończeniu pracy. Nawiew powietrza wentylacyjnego (w ilości odpowiadającej ilości powietrza odciąganego) z nawiewnikami możliwie równomiernie rozłożonymi należy sytuować w górnej strefie pomieszczenia.

Strumień powietrza nawiewanego wentylacją powinien być tak obliczony, aby nie powodował nadmiernego ruchu powietrza w strefie pracy, zwłaszcza w pobliżu ssawek. Zimą powietrze nawiewane musi być ogrzane do odpowiedniej temperatury.

Działanie urządzenia odciągu miejscowego realizowanego poprzez wentylatory będzie sprawne, jeżeli sieć przewodów będzie niezbyt rozległa (max. 30 m), a liczba obrabiarek podłączonych do jednego zespołu wentylacji niewielka. W przypadku konieczności przekazywania odpadów drzewnych na znaczne odległości zaleca się urządzenie podzielić na odciąg miejscowy i urządzenie transportu pneumatycznego.

Poza tym w zakładach obróbki drewna mogą znajdować się oddziały montażowe i lakiernicze, w których zaleca się stosować wentylację ogólną i w miarę potrzeby odciągi miejscowe. W oddziałach montażowych nawiew należy sytuować w górnej strefie pomieszczenia, a wyciąg w strefie pracy na wysokości 1 m nad podłogą. Ilość powietrza wentylacyjnego należy obliczyć opierając się na zyskach ciepła od ludzi i maszyn, musi to być jednak ilość nie mniejsza niż 5-krotna wymiana na godzinę. W lakierniach ilość powietrza jakie dostarczyć powinna wentylacja oblicza się z warunku dopuszczalnej koncentracji par (nitro, terpentyny itp.). Nawiew należy projektować do strefy pracy, wywiew natomiast z górnej strefy pomieszczenia.

Podwieszone zasłony lub okapy, umieszczone pod procesami gorącymi, należy traktować jako ssawki odbierające. Powodem wytwarzania się nad miejscem gorącego procesu, pionowego termicznego strumienia powietrza dążącego samoczynnie do ssawki jest unoszenie się ogrzanego powietrza wewnętrznego, przyległego bezpośrednio do gorących części urządzeń, będących źródłem zanieczyszczeń. Ilość powietrza wprowadzonego w ruch takim strumieniem termicznym zależy od wielkości i temperatury powierzchni będącej źródłem ciepła. W miarę oddalania się od źródła ciepła, ilość powietrza powiększa się wskutek mieszania się z powietrzem wewnętrznym.

W związku z powstawaniem tego naturalnego ruchu, ilość powietrza usuwanego przez podwieszoną zasłonę lub okap wentylacyjny powinna być nieco większa od tej ilości, jaka na wysokości usytuowania zasłony lub okapu jest w ruchu grawitacyjnym, spowodowanym strumieniem termicznym. Ażeby zobrazować słuszność rozumowania można porównać ruch swobodny powietrza z wypływem wody z przewodu do zbiornika (będącego odpowiednikiem okapu lub zasłony), z którego woda usuwana jest za pomocą pompy (odpowiedniki w wentylacji to wentylatory). Jeżeli ilość odprowadzanej przez pompę wody jest mniejsza od ilości wody dopływającej, nastąpi przelewanie się wody ze zbiornika. Podobnie będą się przedostawały zanieczyszczenia do pomieszczenia, jeżeli ilość powietrza, jaką przez okap odprowadzamy, będzie mniejsza od tej, która ku niemu zdąża wskutek działania strumienia termicznego.

Mimo prawidłowego nawet ustalenia ilości powietrza odciąganego przez podwieszone zasłony lub okapy, pewna ilość zanieczyszczonego powietrza może wydobyć się do pomieszczenia wskutek działania poziomych prądów powietrznych, zawsze występujących w pomieszczeniu. Te poziome prądy powietrzne, wywołane przeciągami, ruchami maszyn lub nawiewem z wentylacji, powodują zazwyczaj pewne, nie do ustalenia ugięcie strumienia termicznego. Dlatego też przy zanieczyszczeniach szkodliwych dla zdrowia ludzkiego zaleca się projektować niezależny wywiew w górnej strefie pomieszczenia o ilości powietrza wywiewanego, odpowiadającego co najmniej jednokrotnej wymianie na godzinę.

Sushi Warszawa to jeden z wielu lokali, gdzie zastosowano zjawisko opisane wyżej.

Naturalną cechą strumienia powietrza nawiewanego jest ruch powietrza w kierunku prostoliniowym wraz z powiększeniem objętości strumienia przy zachowaniu symetrii przekroju poprzecznego. Wpływ otoczenia przejawia się w zakłócaniu tych podstawowych tendencji strumienia powietrza.
Wpływ warunków cieplnych pomieszczenia powoduje zmianę kierunku przepływu, spotykanie się różnych strumieni powietrza narusza symetrię przekroju i powoduje zakłócenie prostoliniowości przepływu. Bliskość przegród, elementów konstrukcji i urządzeń narusza symetrię przekroju oraz ogranicza zdolność strumienia do mieszania się z powietrzem otoczenia. Wszystkie te czynniki w znacznym stopniu zniekształcają planowany przepływ powietrza, ustalony na podstawie teorii swobodnych strumieni. Zakłócenia występują w tym większym stopniu, im mniejsza jest stateczność strumienia.

Wpływ sił wyporu na kształtowanie się strumienia
powietrza w pomieszczeniu

Bardzo istotnym czynnikiem zniekształcającym strumień powietrza jest występowanie różnicy temperatur między strumieniem powietrza nawiewanego a otoczeniem. Zróżnicowanie temperatur może być spowodowane doprowadzaniem powietrza o innej temperaturze, niż temperatura powietrza pomieszczenia, albo pionowym i poziomym gradientem temperatury. Uwzględnienie w sposób teoretyczny wpływu nierównomierności rozkładu temperatur w pomieszczeniu jest niemożliwe. Rozważania dotyczące wpływu różnicy temperatur odnoszone są do średniej temperatury pomieszczenia lub rozpatrywanej jego strefy. Różnica gęstości powietrza powoduje powstanie skierowanych pionowo sil wyporu lub sił ciężkości oddziaływających na strumień powietrza nawiewanego, przy czym decydującą wielkością jest wypadkowa tych sił i siły bezwładności. Zależność między siłami bezwładności i siłami wyporu lub ciężkości określa liczba Archimedesa (Ar).

Przy rozpatrywaniu wylotów przesłoniętych obudową (nie rozpraszających powietrza) miarodajna jest wielkość liczby Archimedesa dla przekroju początkowego.

Z powyższych zależności wynika, że przy tej samej ilości powietrza, prędkości i różnicy temperatur, strumień powietrza wypływającego z otworu nie zasłoniętego będzie charakteryzował się zawsze mniejszą liczbą Archimedesa. Świadczy to o większym wpływie siły Archimedesa i mniejszej bezwładności strumieni wypływających z otworów przesłoniętych obudową. Strumień izotermiczny praktycznie nie istnieje ze względu na zróżnicowanie temperatur otoczenia. Oddziaływanie sił wyporu na strumień powietrza nawiewanego przejawia się występowaniem następujących zjawisk:

• odchylenie osi poziomej strumienia powietrza w górę lub w dół, w przypadku strumienia wypływającego z dala od przegród poziomych.
• przylepianie lub odrywanie się strumienia płynącego wzdłuż poziomej przegrody,
• zwiększenie lub zmniejszenie zasięgu strumienia powietrza płynącego pionowo z dala lub w pobliżu przegrody.

Przy rozwiązywaniu zagadnień doprowadzania powietrza nawiewanego o innej temperaturze niż powietrze otoczenia, należy zawsze uwzględnić wpływ sił Archimedesa, gdyż w większości przypadków wpływa on niekorzystnie na warunki rozdziału powietrza. Wpływ ten będzie tym większy, im większy jest stopień przesłonięcia wylotu

Poślizg strumienia powietrza

Jeżeli wylot powietrza przylega bezpośrednio do ściany lub innej przegrody, lub jest usytuowany w pobliżu tych przegród, występuje wówczas zjawisko poślizgu strumienia po tej przegrodzie. Powstały strumień powietrza należy traktować jako strumień półograniczony, charakteryzujący się w stosunku do strumienia swobodnego:

• wolniejszym spadkiem prędkości osiowej, a więc większym zasięgiem strumienia,
• dwukrotnym zmniejszeniem zdolności mieszania z powietrzem otoczenia,
• wolniejszym wyrównywanym się różnicy temperatur,
• taką samą indukcją powietrza otaczającego bezpośrednio za wylotem (w strefie formowania się).

Nie przewidywane z góry wystąpienie zjawiska poślizgu może niekiedy poważnie zakłócić założony przebieg zmienności parametrów strumienia powietrza. Natomiast często wykorzystuje się to zjawisko przy projektowaniu rozdziału powietrza.

Przy projektowaniu przylepionych strumieni powietrza bardzo istotną rolę odgrywa temperatura sąsiadujących ze strumieniem przegród. Jeżeli strumień powietrza porusza się wzdłuż poziomej przegrody o niskiej temperaturze, wówczas na skutek ochłodzenia powietrza w warstwie przysufitowej, może nastąpić szybkie oderwanie się strumienia od tej przegrody. W tych samych warunkach, przy pierwszym ruchu powietrza skierowanym w dół, występuje zwiększenie prędkości przepływu wskutek dodatkowego ochłodzenia powietrza. Ponadto kontakt z powierzchnią o innej temperaturze pow< duje zmianę założonej temperatury powietrza nawiewanego.

Zjawisko odchylenia pierwotnej osi strumienia wskutek bliskości przegród

Odchylenie pierwotnej osi strumienia wskutek bliskości przegrody, tak zwany efekt Coanda, w praktyce jest spotykane dość często, przy czym, jeżeli występuje w sposób nieplanowany, może całkowicie zmienić przewidywany przebieg strumienia powietrza. Zmiana kierunku przepływu oraz przylepienie się strumienia powietrza do sąsiadującej przegrody jest spowodowane powstawaniem podciśnienia w przestrzeni powstałego wskutek tendencji strumienia do zasysania powietrza otaczającego. Możliwość powstawania podciśnienia jest spowodowana utrudnionym zasysaniem powietrza z otoczenia.

Zasięg i granice swobodnego strumienia powietrza

Jako zasięg strumienia powietrza przyjmuje się odległość, w której strumień powietrza przestaje poruszać się w kierunku swojej osi. Zasięg strumienia jest zależny od wielkości i budowy nawiewnika, prędkości wypływu powietrza, ustawienia łopatek kierujących i usytuowania nawiewnika w stosunku do przegrody. Wskutek wpływu sił lepkości cząsteczki powietrza, poruszające się z prędkością 0,3 m/s, w spokojnym otoczeniu zostają gwałtownie zahamowane przez to otoczenie. Tę graniczną prędkość przyjmuje się jako prędkość zamierania strumienia. Wydaje się, że gdy w otaczającym strumień powietrzu występują naturalne ruchy powietrza, graniczna prędkość zamierania strumienia nie powinna być większa niż 0,3 m/s. Jednak w pewnych przypadkach projektant może tę graniczną prędkość powiększyć, o ile nie grozi to pogorszeniem warunków w strefie pracy.

Granice boczne strumienia powietrza przyjęto w literaturze określać przez kąt jego rozwarcia. Kryterium to z wielu względów nie jest ścisłe, a mianowicie:

• kąt rozwarcia strumienia zależy od wybranej prędkości granicznej;
• granice boczne strumienia nie są linią prostą;
• dla strumieni nieizotermicznych należy rozróżniać dwa rodzaje granic — dynamiczną i termiczną.

Według Abramowicza teoretyczna wielkość kąta rozwarcia strumienia wynosi 25 stopni przy prędkości strumienia = 0. Rzeczywista wielkość kąta rozwarcia dla nawiewnika z łopatkami ustawionymi równolegle, przyjmowana jest w granicach 18 do 22 stopni. Przy ustalaniu zależności ogólnych dla strumieni powietrza przyjęto miarodajną wielkość kąta, którego ramiona stanowią miejsce geometryczne punktów, w których prędkość strumienia powietrza jest równa połowie osiowej prędkości zamierania. Z analizy rozkładu prędkości w przekroju poprzecznym strumienia wynika, że najlepszy jest kąt 12 st. Tak przyjęta wielkość pozwala na wyprowadzenie prawidłowych zależności charakteryzujących strumień powietrza i jest powszechnie stosowana w praktyce.

Wloty i wyloty powietrza

Wloty i wyloty powietrza są zazwyczaj zaopatrzone w obudowy. Obudowane wyloty powietrza nazywamy nawiewnikami, natomiast wloty – wywiewnikami.

W technice wentylacyjnej z uwagi na miejsce usytuowania nawiewników rozróżniamy: ścienne, sufitowe, podokienne i podłogowe. Ponadto są one podzielone na osiowo symetryczne, szczelinowe i wachlarzowe lub pierścieniowe. Nawiewniki są to obudowy wylotów dające możność formowania, ewentualnie również kierowania strumienia powietrznego; zazwyczaj składową częścią obudowy są łopatki kierujące proste lub pierścieniowe, mogą być również w postaci dysz, talerzy, płyt perforowanych itp.

O stanie dobrego samopoczucia ludzi w pomieszczeniach użyteczności publicznej lub o właściwym stanie powietrza w pomieszczeniach przemysłowych przy stosowaniu wentylacji mechanicznej, czy też klimatyzacji, decyduje poprawne obliczenie ilości powietrza wentylacyjnego i prawidłowe rozwiązanie rozprowadzenia tego powietrza w pomieszczeniu.
Rozwiązanie sposobu rozprowadzenia powietrza przez wentylatory w pomieszczeniu nazywamy rozdziałem powietrza wentylacyjnego. Przez rozdział powietrza należy rozumieć takie rozmieszczenie i dobór nawiewników i wywiewników, który zapewniłby równomierne rozprowadzenie obliczonej ilości powietrza w danym pomieszczeniu przy jednoczesnym zapewnieniu w strefie przebywania ludzi właściwego rozkładu pól temperatur, prędkości powietrza i koncentracji zanieczyszczeń.

Opracowanie koncepcji rozdziału powietrza jest skomplikowane, gdyż prawie każde pomieszczenie wymaga indywidualnego rozwiązania tego zagadnienia, zwłaszcza w budownictwie przemysłowym. Pomyślne rozwiązanie rozdziału powietrza zależy w każdym przypadku od umiejętnego i właściwego wykorzystania materiału doświadczalnego podanego w niniejszym artykule. W wielu przypadkach, zwłaszcza dla pomieszczeń dużych i wysokich, najwłaściwszym sposobem byłoby rozwiązywanie tego zagadnienia na modelach. Projektujący urządzenie wentylacji mechanicznej powinien być świadom tego, że bez prawidłowo opracowanego rozdziału powietrza nie można uzyskać efektywnie działającego urządzenia nawet w przypadku poprawnie ustalonej ilości powietrza wentylacyjnego, właściwego zaprojektowania przewodów powietrznych i doboru najlepszej jakości elementów wyposażenia urządzeń wentylacyjnych – wentylatorów lub klimatyzacyjnych – klimatyzatorów.

Strumień powietrzny

Podczas napływu powietrza wentylacyjnego do pomieszczenia wypełnionego powietrzem – powstaje strumień zatopiony, który w technice wentylacyjnej nazywamy w skrócie strumieniem powietrznym.

Strumienie powietrzne mogą być swobodne i półograniczone. Strumieniem swobodnym nazywamy taki strumień, który rozwija się w ośrodku powietrznym będącym w stanie względnego bezruchu i w przestrzeni nieskrępowanej powierzchniami przegród tworzących pomieszczenie. Strumieniem półograniczonym nazywamy taki strumień, który rozwija się wzdłuż powierzchni ściany lub sufitu. Strumień powietrza opuszczający wylot ma z reguły charakter ruchu burzliwego, przy czym temperatura powietrza w strumieniu może być wyższa lub niższa od temperatury powietrza w pomieszczeniu. Takie strumienie nazywamy nie izotermieznymi. Strumień izotermiczny, jest strumieniem powietrza o temperaturze równej temperaturze powietrza w pomieszczeniu, w praktyce wentylacyjnej występuje dość rzadko. Ponadto należy rozróżniać strumienie skupione, gdy wektory prędkości wypływu powietrza z nawiewnika są równoległe wzajemnie, względnie strumienie rozproszone, gdy wektory prędkości wypływu powietrza z nawiewnika tworzą między sobą pewien kąt.

Teoretycznie będziemy rozpatrywali izotermiczny strumień powietrza, który po opuszczeniu wylotu będzie kontynuował swój ruch w otaczającym go powietrzu jako strumień swobodny. Ruch powietrza w takim strumieniu (jak już uprzednio wspomniano) ma charakter burzliwy, wskutek czego występuje także ruch cząsteczek powietrza w kierunku poprzecznym do kierunku ruchu strumienia. Skrajne cząsteczki, wychodzące poza zasadniczą masę strumienia, przenoszą do granicznej warstwy otaczającego i względnie nieruchomego powietrza pewien ruch, który powoduje, że cząsteczki tego powietrza rozpoczynają ruch w kierunku strumienia powietrza.

Klasyczne teorie, określające zachowanie się swobodnego strumienia powietrza w pomieszczeniu, zostały opracowane dla wylotu niezasłoniętego w kształcie dyszy z zaokrąglonymi krawędziami.

W praktyce wentylacyjnej stosuje się wyloty przesłonięte różnego rodzaju osłonami jak łopatki kierujące, kraty, siatki, płyty perforowane itp., które powodują podział strumienia powietrza na szereg strumieni jednostkowych, łączących się następnie w jeden strumień w pewnej odległości od wylotu.

Analizując charakter strumieni powietrza, wypływających z różnego rodzaju wylotów stwierdzić można, że poza pewnym przekrojem początkowym, kształt strumieni jest podobny i praktycznie niezależny od rodzaju wylotu.

Oznacza to. że zależność jest słuszna dla wszelkiego rodzaju wylotów o przekroju kołowym lub kwadratowym przy wyrównanym polu prędkości o przekroju początkowym. Konieczna przy tym jest znajomość takich charakterystycznych wielkości dla przekroju początkowego, jak prędkość i przekrój łączny strumienia powietrza. Z doświadczeń wynika. że dla wylotów z obudową należy wyodrębnić strefę formowania się właściwego strumienia powietrza, leżącą między płaszczyzną wylotu a przekrojem początkowym. Zjawiska zachodzące w lej strefie decydują o własnościach strumienia powietrza w przekroju początkowym.

Wskutek zastosowania obudowy wylotu, jak to już wspomniano uprzednio, następuje podział strumienia powietrza na szereg strumieni jednostkowych. Omawianemu podziałowi całkowitego strumienia powietrza towarzyszy znaczne zróżnicowanie ciśnień statycznych w przekroju. W przestrzeniach wolnych, powstałych między strumieniami jednostkowymi. panuje podciśnienie będące przyczyną występowania dwojakiego rodzaju zjawisk:

• ruchu wirowego powietrza w ramach wydzielonych przestrzeni, czemu towarzyszy strata pędu całkowitego strumienia powietrza oraz przewężenie tego strumienia,
• zasysanie znacznych ilości powietrza z otoczenia

Oba te zjawiska występują tym wyraźniej, im większy jest stopień przesłonięcia płaszczyzny wylotu.

Ilość ciepła przenoszonego przez strumień powietrza jest praktycznie stała wzdłuż całej jego drogi. Wskutek różnej intensywności mieszania strumienia powietrza z powietrzem otoczenia, spadek temperatury w strumieniu powietrza ma inny przebieg w strefie formowania się strumienia, niż poza przekrojem początkowym.

Analizując warunki wypływu powietrza przez płaszczyznę osłaniającą wylot, stwierdzić można występowanie przewężenia jednostkowych strumieni powietrza spowodowane wpływem ostrych krawędzi obudowy oraz przewężenia całkowitego strumienia powietrza. Wielkości współczynników kontrakcji (przewężenia) są uzależnione od wzajemnego oddziaływania sąsiadujących jednostkowych strumieni powietrza. Ogólnie stwierdzić można, że o wielkości współczynnika decyduje układ geometryczny powierzchni wylotu oraz wielkość pędu jednostkowych strumieni powietrza.

Wentylator i urządzenie odciągu miejscowego składa się z następujących części: urządzenia do pochłaniania zanieczyszczeń, sieci przewodów ssawnych i tłocznych, urządzenia do wzbudzania przepływu powietrza – wentylator, urządzenia oczyszczającego powietrze przed wyrzuceniem go do atmosfery, wylotu odprowadzającego powietrze do atmosfery. Poszczególne części urządzenia odciągu powinny stanowić zwartą całość i sprawnie ze sobą współpracować. Urządzenie do chwytania zanieczyszczeń stanowi najważniejszy element instalacji, jest bowiem miejscem wlotu powietrza do sieci przewodów i decyduje zarazem o sprawności działania odciągu.
Zadaniem urządzenia do pochłaniania zanieczyszczeń jest wytworzenie w strefie wydobywania się zanieczyszczeń takiego ruchu powietrza pod względem kierunku i prędkości, który pozwoliłby na uchwycenie całej masy zanieczyszczonego powietrza. Urządzenie to powinno również osłonić źródło zanieczyszczeń w możliwie jak największym stopniu. Poniżej opisano najczęściej stosowane wentylatory i urządzenia do pochłaniania zanieczyszczeń.
Zasadnicze typy urządzeń do pochłaniania zanieczyszczeń
Urządzenia do pochłaniania zanieczyszczeń można podzielić
1) obudowy całkowite (hermetyzacja),
2) obudowy częściowe,
3) ssawki o wlocie prostokątnym lub okrągłym,
4) ssawki szczelinowe,
5) ssawki z osłonami,
6) okapy.
Podział powyższy nie jest zbyt ścisły, gdyż granice między wymienionymi rodzajami są dość elastyczne.

Przy hermetyzacji procesów gorących, niezbędna ilość odciąganego powietrza ustala się w sposób odmienny niż przy procesach zimnych. Wyższa temperatura, panująca w obudowie niż na zewnątrz, powoduje wzrost ciśnienia w górnej części obudowy. To podwyższone ciśnienie wywołuje ucieczkę powietrza zanieczyszczonego przez otwory i nieszczelności znajdujące się w górnej części obudowy. Dla przeciwstawienia się temu zjawisku należy odciągnąć taką ilość powietrza z górnej części obudowy, aby stworzyć podciśnienie nieco większe od ciśnienia panującego w tej części obudowy. Wielkość i kształt obudowy całkowitej są zależne od rodzaju procesu i urządzeń produkcyjnych. Przy projektowaniu obudowy całkowitej należy zwracać dużą uwagę na miejsce i sposób podłączenia przewodów odciągu miejscowego wentylatora.

Przy procesach związanych z pyleniem podłączenie przewodu ssawnego wykonuje się w pobliżu miejsca załadowania materiału, podlegającego obróbce, lub transportu. Wyjątek stanowią zbiorniki, przy których przewody te są umieszczone możliwie jak najdalej od miejsca załadowania. Kształt i wymiary otworu ssawnego muszą być lak dobrane, aby panująca w nich prędkość powietrza nie powodowała porywania materiału. Gdy obudowa całkowita jest prawidłowo zaprojektowana, zapotrzebowanie powietrza jest znacznie mniejsze niż przy innych urządzeniach do pochłaniania zanieczyszczonego powietrza i wentylacji ogólnej.
Zalecane wprowadzanie hermetyzacji procesów produkcyjnych wymaga dużego zaangażowania ze strony technologów. Zastosowanie hermetyzacji w wentylacji wymagać może niekiedy nawet zmian konstrukcyjnych maszyn, czy też urządzeń, co nic może wpływać jednak na pogorszenie wskaźników produkcyjnych. Należy dążyć, żeby każda maszyna, będąca źródłem wydzielania się zanieczyszczeń, była rozpatrywana również pod kątem hermetyzacji procesu produkcyjnego. Tak jak konstruktor urządzenia czy maszyny jest obowiązany zabezpieczyć obsługę przed kontaktem z częściami ruchomymi, tak również powinien być obowiązany zabezpieczyć otoczenie przed wydzielaniem się szkodliwych zanieczyszczeń.

W budownictwie przemysłowym lepsze efekty wentylacji można uzyskać stosując odciągi miejscowe, których zadaniem jest usuwanie powietrza zanieczyszczonego w miejscu powstawania zanieczyszczeń, zanim zdołają one zmieszać się lub rozprzestrzenić w otaczającym powietrzu. W przypadkach, gdy w dużym pomieszczeniu przemysłowym o niesprzyjających warunkach pracuje mała liczba ludzi, stosuje się nawiewy miejscowe stwarzające w określonych miejscach korzystne warunki dla pracy człowieka.

Wentylatory i urządzenia służące do doprowadzenia powietrza wentylacyjnego nazywane jest wentylacją nawiewną, a dla usuwania powietrza zużytego — wentylacją wywiewną. Ilość powietrza usuwanego jest zawsze równa ilości nawiewanej. Równowaga taka zachodzi nawet wtedy, gdy wentylacyjny bilans powietrza, tzn. stosunek ilości powietrza nawiewanego sposobem zorganizowanym do ilości powietrza wywiewanego sposobem zorganizowanym, nie jest równy jedności. Wtedy bowiem wytworzone nadciśnienie lub podciśnienie powoduje wzmożoną eksfiltrację, czy też infiltrację wyrównującą ilość powietrza.

Wentylacja nawiewna
Wentylacja nawiewna polega na doprowadzeniu powietrza do pomieszczenia i wytwarzaniu nadciśnienia. Powietrze w wentylacji nawiewnej uchodzi na zewnątrz lub do sąsiednich pomieszczeń drogą eksftltracji, względnie przewodami wywiewnej wentylacji grawitacyjnej. Powietrze nawiewane musi być odpowiednio przygotowane (oczyszczone i ogrzane). System ten stosuje się w pomieszczeniach, które z racji swego charakteru byłyby źródłem poważnego wychłodzenia budynku, a więc kontaktujących się z powietrzem zewnętrznym np. przedsionki teatrów, kin, pawilony wystawowe i tam, gdzie konieczne są zasłony powietrzne przy wejściach.
Wentylacja nawiewno-wywiewna
Wentylacja nawiewno-wywiewna jest podstawowym systemem wentylacji mechanicznej wszelkiego rodzaju pomieszczeń, w których ma być wywołana wymiana powietrza sposobem zorganizowanym. Jeżeli wentylacja nawiewno-wywiewna zostanie wyposażona w odpowiednie wentylatory i urządzenia uzdatniania powietrza zapewniające uniezależnienie parametrów powietrza wewnątrz pomieszczenia od zmiennych parametrów powietrza na zewnątrz pomieszczenia, będziemy nazywali ją klimatyzacją.
W pomieszczeniach sąsiadujących ze sobą, o różnym stopniu zanieczyszczenia powietrza i posiadających połączenia, wentylatory i wentylacja nawiewno-wywiewna  musi zapewnić nie przedostawanie się zanieczyszczonego powietrza z jednego pomieszczenia do drugiego. W tym celu w pomieszczeniach z powietrzem zanieczyszczonym, sąsiadujących z pomieszczeniami mającymi względnie czyste powietrze, ilość powietrza nawiewanego musi być mniejsza od ilości powietrza usuwanego. W tym przypadku w tego rodzaju pomieszczeniach wytworzy się podciśnienie. Natomiast w pomieszczeniach, w których ze względów technologicznych, czy też innych, wymagane jest utrzymywanie stanów powietrza różniących się od stanu powietrza pomieszczeń sąsiadujących, wytwarza się nadciśnienie, tj. ilość powietrza nawiewanego musi być większa od ilości powietrza usuwanego.
Dotychczasowy sposób ustalania podciśnienia lub nadciśnienia wentylacji, polegający na wyrażaniu w procentach stosunku ilości powietrza nawiewanego do ilości powietrza usuwanego z pomieszczenia, należy uznać za niewłaściwy. Różnicę ilości powietrza nawiewanego i usuwanego należy ustalać 7akładając, że we wszystkich otworach łączących sąsiednie pomieszczenia jednocześnie otwartych, prędkość przepływu powietrza nic może być większa niż 0,5 m/s.

• stosunkowo nieszkodliwe o dopuszczalnej koncentracji do 0,1 G/m3,
• mało szkodliwe o dopuszczalnej koncentracji do 0,01 G/m3,
• szkodliwe o dopuszczalnej koncentracji do 0,001 G/m3,
• bardzo szkodliwe o dopuszczalnej koncentracji poniżej 0,001 G/m3.

Do pierwszej grupy zalicza się pary rozpuszczalników, do drugiej niektóre rozpuszczalniki i związki nitrowe, tlenek węgla, furfarol, amoniak, alkohol metylowy itp., do trzeciej grupy — fenol, chlor, kwas siarkowy, do czwartej grupy — rtęć, ołów i jego związki, fosfor, bezwodnik selenu, tellur i jego tlenki, związki uranu i inne.
Mówiąc o gazach, parach i aerozolach należy wspomnieć o dynamice ich rozprzestrzeniania się w pomieszczeniu. Gazy, pary i aerozole prawic nigdy nie rozprzestrzeniają się równomiernie w pomieszczeniu zarówno w pionie, jak i w poziomic. Z jednej strony jest to zjawisko pozytywne, gdyż pozwala na usuwanie zanieczyszczeń ze strefy ich największej koncentracji, z drugiej zaś strony ta właściwość może stanowić duże niebezpieczeństwo dla pracowników znajdujących się w strefie podwyższonej koncentracji.
Szkodliwe gazy, pary i aerozole mogą dostawać się do pomieszczenia (w wyniku reakcji chemicznych) przez nieszczelność aparatury, przewodów i aparatów pracujących pod dużym ciśnieniem, ze swobodnych powierzchni różnych kadzi, wanien itp.
Pary mają tendencję opadania, następnie pod wpływem unoszących się strumieni powietrznych trafiają do str;fy przebywania ludzi, tworząc w tej strefie miejsca o podwyższonej koncentracji.
Przy rozwiązywaniu zagadnień związanych z wentylacją i usuwaniem gazów, par i dymów poprzez wentylator należy dokładnie wiedzieć, w. jaki sposób się one wydobywają oraz czy proces przebiega w temperaturze wysokiej czy też niskiej.
Wydzielające się pyły są bardzo często spotykanym zanieczyszczeniem, występującym w pomieszczeniach produkcyjnych. Pyły przemysłowe są bardzo różnorodne ze względu na skład, własności, warunki wydobywania się i oddziaływania na organizm ludzki.
Pyły ze względu na pochodzenie dzielimy na: organiczne, mineralne lub mieszane. Ze względu na wielkość ziarn dzielimy pyły na bardzo drobne 0,1 – 1,0 mikrometra (aerozole), drobne 2 – 10 mikrometra (długo unoszą się w powietrzu), średnie 60 – 100 mikrometra i grube powyżej 100 mikrometra (szybko opadają).
Ze względu na oddziaływanie na organizm ludzki dzielimy pyły na: neutralne (nie zawierające.składników trujących, ich oddziaływanie jest mechaniczne), trujące (zawierają substancje toksyczne wywołujące zatrucie) i na pyły krzemowe i azbestowe zawierające więcej niż 10% wolnego dwutlenku krzemu albo azbestu. Pył ten, chociaż nie jest trujący, wywołuje ciężkie schorzenia płuc, tj. silikozę i azbestozę.
Warunki wydzielania się pyłu są bardzo różnorodne. Silnie zapylone powietrze przy niskiej wilgotności względnej powietrza drażni błony śluzowe nosa i gardła, wywołując atak kaszlu. Aby pył mógł być skutecznie zwalczany, należy znać jego skład i uziarnienie.
Dopuszczalne stężenie szkodliwych dla zdrowia substancji w powietrzu otaczającym stanowisko pracy podano odpowiednich tablicach.
Powietrze w pomieszczeniu może być ponadto zanieczyszczone różnego rodzaju zapachami. Powstają one w kuchniach, laboratoriach chemicznych i bakteriologicznych, podczas niektórych procesów produkcyjnych, w ustępach.
Wpływ zapachów na organizm ludzki nie został jeszcze dostatecznie wyjaśniony. Stwierdzono tylko, że pewne odrażające zapachy wywołują u ludzi bardziej wrażliwych objawy podniecenia. Pewne zapachy, jak np. w laboratoriach chemicznych i bakteriologicznych nie mogą być usunięte nawet przy bardzo intensywnym wentylowaniu pomieszczenia.
Najbardziej skutecznym sposobem zwalczania zapachów jest niedopuszczenie do ich rozprzestrzeniania się przez możliwie jak najszybsze usuwanie ich przez wentylatory w miejscu powstawania.